God, Nederland en Oranje - met Jeroen Koch
Dwarsliggers in Domineesland
Een vierluik rond boeiende thema’s uit de rijke geschiedenis van de Waalse Kerk te Amsterdam

Het boek Mes frères! van Willem van Bennekom geeft aan de hand van de ‘Oude Waalenkerk’ op de Walletjes een beeld van de religieuze ontwikkeling van de stad Amsterdam: van devoot katholicisme via vurig protestantisme naar de huidige situatie, een mengeling van Godsgeloof en andere vormen van spiritualiteit binnen een seculiere en pluriforme samenleving. 

In overleg met de kerk en de auteur is een reeks bijeenkomsten opgezet waarin vier thema’s, die tijdens het lange bestaan van het godshuis aan het Walenpleintje een belangrijke rol speelden, worden uitgediept. Deze thema’s zijn: Immigratie, toen en nu; Gezag en verzet; Grote geesten, krappe marges; God, Nederland en Oranje. Bij ieder thema zorgt een co-referent voor kritiek, en is er nadrukkelijk ruimte voor discussie met de aanwezigen. Klik hier voor meer informatie over de gehele serie.

IV - GOD, NEDERLAND EN ORANJE
mmv Jeroen Koch

De Waalse Kerk is lang nauw verbonden geweest met het Huis van Oranje. Het was ‘het drievoudig snoer, dat niet snel zou worden verbroken. Omdat de ontwikkeling van het Nederlandse staatsbestel verknoopt was met de lotgevallen van de Oranjes, hebben de Walen ook op dat gebied grote invloed gehad. De aanvankelijk uitermate innige relatie begon met de band van de (later Amsterdamse) dominee Jean Taffin met Willem de Zwijger. Taffin was diens huispredikant en als spindoctor avant la lettre nadrukkelijk betrokken bij de beeldvorming rond de scheiding tussen Willem en zijn tweede echtgenote Anna van Saksen en het daaropvolgende huwelijk met Charlotte de Bourbon. Het was het begin van een verbondenheid met de Oranjes die eeuwen zou duren. Dat Oranje in zijn opvattingen minder rechtzinnig was dan vele van zijn aanhangers is een van de meer mysterieuze bijverschijnselen van het ontstaan van het bijna mythologische fenomeen ‘drievoudig snoer’

Toch was het na de Franse tijd de nieuwe koning van Oranje, Willem I, die de zelfstandigheid van de Waalse Kerk aan banden zou leggen, waardoor de Waalse invloed begon te tanen. Die breuk met het verleden kon niet verhinderen dat de Waalse Kerk later in de 19e eeuw partij werd in het conflict tussen rooms-katholieke leiders (wereldlijk en kerkelijk) en hun protestantse antagonisten, en dat de Waalse Kerk in de ‘Aprilbeweging’ nadrukkelijk de kant koos van Koning Willem III – die werd gezien als iemand die de opmars van het katholicisme zou kunnen stoppen.

De Waalse hofpredikers lieten voor het laatst publiekelijk van zich horen op 8 december 1962, toen koningin Wilhelmina werd begraven. Ds. Georges Forget, Waals predikant in Den Haag, sprak toen het slotgebed uit. Het leek haast symbolisch.

Wat is de actuele plaats van de religie in de Nederlandse mythologie?

 

OVER DE SPREKERS

Willem van Bennekom (1941) maakte als advocaat naam door in 1971 de dreigende uitzetting van de Amerikaanse Vietnam-deserteur Ralph Waver te voorkomen. Later verdedigde hij o.m. leden van de Rote Armee Fraktion en de IRA. Vanaf 1995 was hij rechter, en van 2003 tot 2006 vice-president van de Amsterdamse rechtbank. Hij publiceerde De jaren van Maarten van Traa, terwijl in september 2018 van zijn hand een biografie van Ed van Thijn zal verschijnen.

Jeroen Koch promoveerde in 1994 op een dissertatie over de Duitse historicus Golo Mann (1909-1994): Politiek en moraal. Golo Mann en de Duitse geschiedenis. Koch houdt zich in het bijzonder bezig met politieke en intellectuele geschiedenis vanaf de Verlichting. In der serie Koningsbiografieën verscheen in november 2013 zijn biografie van koning Willem I (1772-1843). Zijn meest recente boek, Oranje in revolutie en oorlog, verscheen in 2018. 
Koch doceert aan de Universiteit van Utrecht de algemene 19e- en 20e-eeuwse Nederlandse en Europese geschiedenis. Zijn interessevelden betreffen met name Duitse historiografie, burgerlijke cultuur, imperialisme, sociaal-darwinisme, secularisering, het pausschap, de Europese monarchie en de ontwikkeling van het denken over kapitalisme.

  

Tijd: 19:30 - 21:30 uur.
Locatie: De Waalse Kerk, Walenpleintje 157/159 Amsterdam

 

< Terugkeren naar de agenda